اجل محتوم و غیر محتوم
آن خدایی که شما را از گِل آفرید، سپس حکم نمود بر أجَلی، و أجَلی هم نزد خودش معیّن نموده است(سوره ی انعام، آیه 2)،امام صادق (ع) در تفسیر این آیه شریفه فرمود:أجَلی که خدا قضاوت و حکم فرموده أجَل حتمی است، و أجَلی که نزد خودش قرار داده آن أجَلی است که در آن بَدأ حاصل می شود و تقدیم و تأخیر پیدا می کند، چنانچه خدای متعال می فرماید:
خدا هرچه را بخواهد محو و اثبات می کند و امُّ الکتاب نزد اوست(سوره رعد آیه 39).
و امیرالمؤمنین(ع) فرمود: اگر این آیه کریمه در قرآن نبود هر آینه خبر می دادم به شما اخبار گذشته و آینده را، و هر آنچه را که تا قیامت می خواهد اتفاق بیفتد،
و امام صادق(ع) فرمود: هرگز خدا عبادت نگردیده به مانند بَداء(یعنی قبول نمودن بداء از مهمترین عبادات است).
و علامه ی مجلسی فرموده است که: از روایات اهلبیت (ع) چنین استفاده می شود که خدای متعال دو گونه لوح دارد،
یکی لوح محفوظ است،
و دیگری لوح مَحو و إثبات است،
و معنای بداء محو اثبات نمودن آن لوح است،
مثلا در لوح محو و اثبات نوشته شده است که فلانی سه سال از عمرش باقی است ولی اگر صله ی رحم کند یا صدقه بدهد عمر سه ساله اش مبدّل به سی سال می شود، و یا بر عکس فلانی سی سال عمر دارد ولی اگر صله ی رحم نکند و به مردم ظلم کند عمر سی ساله اش کوتاه می شود و با این تغییر حالات، لوح محو و اثبات تغییر می کند،
و چون ما از وضع خودمان بی خبر هستیم فلذا وظیفه داریم حالت دعا و تضرّع و احسان و انفاق و صله رحم داشته باشیم تا خداوند دفتر لوح ما را به خوبی رقم زند،
گرچه خدای متعال در علم خودش می داند که من و شما چه مسیری را انتخاب می کنیم، آیا اهل صله ی رحم هستیم یا نه، آیا اهل ظلم وستم هستیم یا نه؟ و نتیجه ی عملکرد ما را در لوح محفوظ خود به صورت دقیق ثبت نموده است. ولی چون ما از آن لوح و از این لوح بی خبریم حالت رجاء و امیدواری به ما دست می دهد و چه بسا آن شخصی که شقاوتمند است بخاطر امید به فضل و رحمت خدا ، برگردد و سعادتمند شود، و لوح مقدرات ما، الآن در دست امام زمان (عج) است و یا اینکه در شبهای قدر به دست او سپرده می شود، زیرا او امام مبین است که خدای تعالی می فرماید: و می تواند در پرونده های ما دست ببرد و کم و زیاد کند(سوره یس آیه 12)، و آیاتی که نظیر این آیه است که می فرماید: بعد از محو و اثبات ها که اجل حتمی مقرر شد، دیگر ساعتی جلو و عقب ، و تقدیم و تأخیر نمی شود. منافات با مطالب گذشته ندارد.
منبع: کتاب سرگذشت روح از ابتدای خلقت تا قیامت
خدا هرچه را بخواهد محو و اثبات می کند و امُّ الکتاب نزد اوست(سوره رعد آیه 39).
و امیرالمؤمنین(ع) فرمود: اگر این آیه کریمه در قرآن نبود هر آینه خبر می دادم به شما اخبار گذشته و آینده را، و هر آنچه را که تا قیامت می خواهد اتفاق بیفتد،
و امام صادق(ع) فرمود: هرگز خدا عبادت نگردیده به مانند بَداء(یعنی قبول نمودن بداء از مهمترین عبادات است).
و علامه ی مجلسی فرموده است که: از روایات اهلبیت (ع) چنین استفاده می شود که خدای متعال دو گونه لوح دارد،
یکی لوح محفوظ است،
و دیگری لوح مَحو و إثبات است،
و معنای بداء محو اثبات نمودن آن لوح است،
مثلا در لوح محو و اثبات نوشته شده است که فلانی سه سال از عمرش باقی است ولی اگر صله ی رحم کند یا صدقه بدهد عمر سه ساله اش مبدّل به سی سال می شود، و یا بر عکس فلانی سی سال عمر دارد ولی اگر صله ی رحم نکند و به مردم ظلم کند عمر سی ساله اش کوتاه می شود و با این تغییر حالات، لوح محو و اثبات تغییر می کند،
و چون ما از وضع خودمان بی خبر هستیم فلذا وظیفه داریم حالت دعا و تضرّع و احسان و انفاق و صله رحم داشته باشیم تا خداوند دفتر لوح ما را به خوبی رقم زند،
گرچه خدای متعال در علم خودش می داند که من و شما چه مسیری را انتخاب می کنیم، آیا اهل صله ی رحم هستیم یا نه، آیا اهل ظلم وستم هستیم یا نه؟ و نتیجه ی عملکرد ما را در لوح محفوظ خود به صورت دقیق ثبت نموده است. ولی چون ما از آن لوح و از این لوح بی خبریم حالت رجاء و امیدواری به ما دست می دهد و چه بسا آن شخصی که شقاوتمند است بخاطر امید به فضل و رحمت خدا ، برگردد و سعادتمند شود، و لوح مقدرات ما، الآن در دست امام زمان (عج) است و یا اینکه در شبهای قدر به دست او سپرده می شود، زیرا او امام مبین است که خدای تعالی می فرماید: و می تواند در پرونده های ما دست ببرد و کم و زیاد کند(سوره یس آیه 12)، و آیاتی که نظیر این آیه است که می فرماید: بعد از محو و اثبات ها که اجل حتمی مقرر شد، دیگر ساعتی جلو و عقب ، و تقدیم و تأخیر نمی شود. منافات با مطالب گذشته ندارد.
منبع: کتاب سرگذشت روح از ابتدای خلقت تا قیامت
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم دی ۱۳۸۸ ساعت 22:29 توسط مصطفی رحمتی
|